AI Trả Lại Cho Tôi Ngày Cuối Tuần
Ai cũng viết về AI giúp làm việc hiệu quả hơn. Nhưng không ai viết về chuyện gì xảy ra khi công việc đã xong mà mới sáng thứ Bảy. Hóa ra, món quà thực sự không phải là làm nhiều hơn — mà là nhớ lại những điều mình từng làm trước đây.
Sáng thứ Bảy. Giật mình tỉnh giấc sớm, tôi ngồi ở nhà nhâm nhi ly cà phê sáng, và nhận ra mình không có gì gấp phải làm.
Không phải vì công việc ít đi — ngược lại. Đây là một trong những giai đoạn bận rộn nhất tôi nhớ được. Nhiều dự án chạy song song trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Nhưng mọi thứ đã xong. Và mới chỉ sáng thứ Bảy.
Tôi nhìn ly cà phê và nghĩ: giờ làm gì đây?
Cuối Tuần Từng Thuộc Về Màn Hình
Nhiều năm liền, cuối tuần của tôi theo một khuôn mẫu. Cuối tuần thường là buffer time của tôi: việc không kịp làm trong tuần, phân tích cần "thêm vài tiếng nữa," dự án cá nhân mãi chưa xong, cập nhật tình hình thị trường, điều chỉnh portfolio cá nhân. Tất nhiên có lúc tôi sẽ làm cuối tuần, lúc thì không nhưng ngay cả khi không làm tôi vẫn cảm thấy có gì đó tội lỗi.
Tôi tự nhủ đây là đam mê. Và đúng là đam mê thật. Nhưng tôi cũng đang mắc kẹt trong một vòng lặp mà mình không nhận ra: công việc mở rộng lấp đầy mọi giờ trống, không phải vì nhiều việc hơn, mà vì mỗi task kéo theo quá nhiều thứ phụ: cài đặt env, tools, đọc doc cho lib chỉ dùng một lần. Debug thứ lẽ ra phải đơn giản. Phần tư duy thực sự — phần tôi quan tâm — có lẽ chỉ chiếm 20%. Phần còn lại chỉ là... chuẩn bị.
Và "chuẩn bị" đã nuốt mất cuối tuần của tôi.
Có Gì Đó Thay Đổi
Nó đến từ từ. Trong vài tháng qua, tôi bắt đầu dựa vào các công cụ AI nghiêm túc hơn — không như thứ mới lạ, mà như một phần thực sự trong cách tôi làm việc.
Công việc không giảm. Nếu có thì còn tăng (không có ý blame sếp hay ai nhé lol). Nhưng phần phụ quanh mỗi task lại co lại. Những việc từng mất cả cuối tuần giờ chỉ cần một buổi tối. Những việc nhỏ, tẻ nhạt từng tích tụ suốt tuần — yêu cầu ad hoc, script dùng một lần, xử lý dữ liệu — cứ thế xong, trong tuần, không cần OT.
Nói thật: AI không làm tôi thông minh hơn hay sáng tạo hơn. Quyết định vẫn là của tôi, và tôi vẫn sai nhiều. Nhưng khoảng cách giữa "tôi biết mình muốn gì" và "nó đang chạy" ngắn lại đáng kể. Phần tẻ nhạt — cài đặt, template, những thứ hút hết năng lượng trước khi bắt đầu việc thực sự — co lại.
Và khi phần phụ co lại, thời gian mở ra.
Không Chỉ Mình Tôi
Đây là phần khiến tôi ngạc nhiên hơn cả trải nghiệm bản thân: nhìn team mình.
Tôi làm việc với những kỹ sư giỏi, và trong vài tháng qua tôi thấy họ đón nhận AI với sự hào hứng thực sự. Không phải sợ hãi, không phải miễn cưỡng — mà là hào hứng. Tốc độ ship đôi khi khiến tôi bất ngờ. Với vai trò product owner, tôi hay đùa rằng mình phải chịu áp lực nghĩ thêm việc cho họ làm. (Đùa thôi — ý tưởng thì tôi có thừa, đó chẳng bao giờ là vấn đề, chỉ là phải sắp xếp priority ntn.)
Nhưng điều thực sự khiến tôi vui — và thú thật, biết ơn — là thấy họ vượt ra khỏi chuyện code nhanh hơn. Họ nghĩ nhiều hơn về sản phẩm. Hỏi những câu hỏi sâu hơn về business, với những ý tưởng tôi không ngờ. Như thể khi bớt đi phần nhàm chán, họ có không gian để quan tâm đến tại sao, không chỉ làm thế nào.
Tôi rất trân trọng những người không sợ thay đổi. Những người thấy công cụ mới và nghĩ "để mình tìm hiểu" thay vì "cái này đe dọa mình." Team tôi làm được điều đó, và nó thể hiện rõ.
Hàng Đợi Trống
Khoảnh khắc khiến tôi bất ngờ không phải ship nhanh hơn hay xử lý nhiều dự án hơn. Mà là một sáng thứ Bảy kiểm tra danh sách trong đầu và thấy nó... trống.
Không task tồn đọng. Không "để mình làm nốt cái này." Không cảm giác tội lỗi.
Chỉ là một ngày mở.
Với ai biết cảm giác đó — tiếng ù ù không ngớt "có cái gì đó mình nên làm" — hàng đợi trống vào sáng thứ Bảy gần như gây choáng.
Phần khó nhất không phải làm nhiều hơn. Mà là cho phép mình dừng lại.
Vậy làm gì với cuối tuần trống? Tôi nhớ lại.
Nhớ ra có ngôi chùa cách nhà hai mươi phút mà mấy tuần nay bận quá chưa ghé. Nhớ mấy bài tiếng Nhật đã quên hết chữ từ những bữa học ngắt quãng vì dạo này bay dì bay lại quá nhiều. Nhớ ra phía bờ sông có cái triển lãm đang mở. Nhớ ra chính cái blog cá nhân này đang thiếu nội dung mới...
Có một nghịch lý ám ảnh những người thích xây: khi xây nhanh hơn, cám dỗ là xây nhiều hơn. Hàng đợi trống, lại lấp đầy. Dự án mới, ý tưởng mới. Hiệu quả tăng lập tức tái đầu tư vào thêm output, rồi lại dán mắt vào màn hình mỗi cuối tuần — chỉ là với công cụ tốt hơn.
Trong mỹ học Nhật Bản, wabi-sabi tìm vẻ đẹp trong sự dang dở — chén trà nứt, khu vườn không đối xứng, khoảng trống tạo nên tính cách căn phòng. Có lẽ công việc cũng vậy. Làm tốt, làm xong, rồi dừng. Khoảng trống trong lịch không phải điều gì xấu. Nó là thứ khiến mọi thứ khác có ý nghĩa.
AI không biến tôi thành 1 PO, 1 nhà nghiên cứu hiệu năng 10x. Nó biến tôi thành tôi 1x nhưng có những cuối tuần rảnh. Và thú thật? Tôi nghĩ điều đó đáng giá hơn. Và hôm nay là một trong những ngày thứ Bảy productive nhất tôi có trong nhiều năm.