Tôi Đã Rơi Vào Tài Chính Như Thế Nào: Từ EU4 Đến DeFi
Tôi chưa bao giờ định làm tài chính. Nhưng nhìn lại, tất cả sở thích của tôi — lịch sử, game quản lý, tư duy hệ thống — đều đang chỉ về đây. Rồi COVID xảy ra, dầu âm giá, và mọi thứ khớp lại.
Tôi chưa bao giờ định làm tài chính. Tôi không phải kiểu người mơ về Phố Wall hay thuộc lòng mã cổ phiếu từ nhỏ. Tôi là kiểu người dành hàng giờ chinh phục châu Âu trong EU4, tối ưu mạng lưới đường sắt trong Transport Fever, và xây dựng đế chế bóng đá trong Football Manager.
Điểm Chung Mà Tôi Không Bao Giờ Nhận Ra
Nhiều năm liền, tôi nghĩ đây chỉ là sở thích — cách để thư giãn sau công việc nghiên cứu. Nhưng tôi không bao giờ nối các điểm lại với nhau.
EU4, Transport Fever, và Football Manager có điểm gì chung?
Tất cả đều về việc nhìn thấy các hệ thống phức tạp vận hành, và tìm cách tối ưu chúng.
Trong EU4, bạn quản lý kinh tế, liên minh, tuyến thương mại, và chiến dịch quân sự qua nhiều thế kỷ. Trong Transport Fever, bạn xây dựng mạng lưới logistics nơi một điểm nghẽn có thể lan ra toàn hệ thống. Trong Football Manager, bạn cân bằng động lực đội hình, thị trường chuyển nhượng, cơ cấu lương, và quyết định chiến thuật.
Lúc đó tôi không nhận ra, nhưng tôi đang tự rèn luyện tư duy hệ thống. Nhìn thấy các kết nối. Hỏi: nếu điều này xảy ra, điều gì khác sẽ bị ảnh hưởng?
Tháng 3 năm 2020: Ngày Dầu Âm Giá
Rồi COVID xảy ra.
Tôi theo dõi thị trường như mọi người — bối rối, thích thú, sợ hãi. Và rồi điều tôi không bao giờ nghĩ là có thể đã xảy ra:
Giá dầu âm.
WTI crude rơi xuống -$37/thùng. Các nhà sản xuất theo đúng nghĩa đen phải trả tiền cho người ta lấy dầu vì không còn chỗ để chứa.
Phản ứng của tôi không phải hoảng loạn. Mà là tò mò. Sao điều này có thể xảy ra? Điều này có nghĩa gì? Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp?
Tôi dành hàng giờ nghiên cứu — hợp đồng tương lai, contango, kinh tế lưu trữ, động lực chuỗi cung ứng. Như một câu đố, và tôi không thể dừng lại.
Từ Tò Mò Đến Hành Động
Một tuần sau, tôi mở tài khoản eToro.
Tôi không biết mình đang làm gì. Tôi mắc sai lầm. Tôi học về đòn bẩy theo cách khó khăn. Nhưng tôi tiếp tục, vì lần đầu tiên, tôi đang áp dụng tư duy hệ thống từ game vào thị trường thực.
Rồi tôi khám phá crypto.
Thị trường 24/7. Sự minh bạch của dữ liệu on-chain. Sự biến động hoang dã thưởng cho những ai làm bài tập. Như EU4 gặp Transport Fever gặp Football Manager — nhưng với cược thật.
Rồi DeFi.
Liquidity pool. Yield farming. AMM. Bỗng nhiên tôi không chỉ giao dịch — tôi đang hiểu cách hạ tầng tài chính hoạt động. Cách incentive định hình hành vi. Cách hệ thống có thể được thiết kế để permissionless và trustless.
Kết Nối Với PhD
Đây là phần thú vị: PhD của tôi về bảo mật mạng và Mạng Bayesian. Tôi dành nhiều năm nghiên cứu cách mô hình hóa sự không chắc chắn, cách truy vết quan hệ nhân quả, cách hỏi "nếu A xảy ra, xác suất B là bao nhiêu?"
Tài chính cũng vậy.
Nếu Fed tăng lãi suất, điều gì xảy ra với tài sản rủi ro?
Nếu phí gas Ethereum tăng vọt, thanh khoản chảy đi đâu?
Nếu một protocol bị khai thác, những protocol nào khác bị ảnh hưởng?
Công cụ khác nhau, nhưng tư duy giống nhau. Liên kết nhân quả. Xác suất có điều kiện. Phân tích hệ thống.
PhD đã đào tạo tôi cho DeFi. Tôi chỉ chưa biết điều đó.
Trở Thành Cố Vấn Tình Cờ
Theo thời gian, có điều gì đó thay đổi. Bạn bè bắt đầu hỏi tôi về thị trường. Đồng nghiệp muốn hiểu crypto. Người thân hỏi nên đặt tiền tiết kiệm ở đâu.
Tôi trở thành người mà mọi người gọi khi muốn hiểu tài chính — không phải vì tôi có bằng cấp, mà vì tôi có kỷ luật. Tôi có thể giải thích tại sao mọi thứ đang xảy ra, không chỉ cái gì đang xảy ra.
Tư duy phân tích từ nghiên cứu. Tư duy hệ thống từ game. Sự tò mò từ ngày dầu âm giá.
Tất cả hội tụ lại.
Hiện Tại: DeFi Researcher
Hôm nay, tôi là DeFi researcher tại Kyber Network. Tôi phân tích protocol, mô hình rủi ro, và giúp xây dựng hệ thống mà hàng triệu người sử dụng.
Và thật lòng? Tôi yêu nó.
Tôi thích nhìn NAV của mình tăng bền vững và nhất quán — không phải từ cờ bạc, mà từ sự hiểu biết. Tôi thích thách thức trí tuệ của thị trường không bao giờ ngủ. Tôi thích rằng sự kết hợp kỳ lạ của các sở thích — lịch sử, game, mạng, xác suất — đều hóa ra là chính xác những gì lĩnh vực này cần.
Bài Học
Nhìn lại, tôi không rơi vào tài chính một cách ngẫu nhiên. Tôi luôn đang hướng về đây.
Mỗi giờ dành cho EU4 đang dạy tôi về hệ thống kinh tế. Mỗi mạng lưới Transport Fever đang rèn tôi phát hiện điểm nghẽn. Mỗi mùa giải Football Manager đang cho tôi thấy cách quản lý rủi ro và cơ hội.
Đôi khi con đường chỉ có nghĩa khi nhìn ngược lại.
Nếu bạn đang tự hỏi liệu những sở thích "ngẫu nhiên" của mình có bao giờ kết nối không — hãy cho nó thời gian. Chúng có thể đang chỉ về nơi bạn chưa thể thấy.
Những sở thích bất ngờ nào đã định hình sự nghiệp của bạn? Tôi rất muốn nghe.